Egzama (Dermatit)

Derinin herhangi bir bölümünün kaşıntılı, kızarık, nemli, kabuklu, pullanma özellikleri gösteren bir hastalığı. Akut olan egzamalarda, içi sıvı dolu kesecikler, kırmızılık, nemlilik ve kabuklanma göze çarparken; kronik egzamalarda, kaşınmaya bağlı pullanma, deride kalınlaşma dikkati çeker. Dikkatli bir muayene ve özgeçmiş değerlendirmesiyle tanı konulur. egzamanın birçok tipleri vardır.

Atopik egzama: Tipik allerjik bir deri hastalığıdır. Herhangi bir yaşta ortaya çıkabilen ırsi, kronik bir özelliği olup, deri belirtileri yanında, çok defa allerjik saman nezlesi, astım, konjunktivit, migren gibi hastalıklar da eşlik eder. Hastalığın oluşunda kalıtım, çiçek tozları, gıda allerjenleri, stres, enfeksiyonlar, deterjanlar, ortamın ani ısı değişiklikleri, aşırı sıcaklık, rutubet, ter birikmesi gibi faktörler rol oynar. Süt çocukluğu döneminde ortaya çıkmışsa, yanaklarda hafif kızarma, deride kuruluk, çatlaklar, kepeklenmeler, nemli plaklar dikkati çeker. Belirtiler ağız ve göz çevresi, burun, çene, kulak önüne kadar yayılır. Genellikle çocuk dört yaşına gelince kendiliğinden iyileşir. Çocukluk çağında ve ileri yaşlarda görülen atopik egzamada aşırı kaşıntılı, kabuklu, kırmızı, kahverengi plaklar dikkati çeker. Ödem(şişkinlik) ve yanma ile başlar. Bu yüzey üzerinde veziküller oluşur. Sonra patlar ve sarımtrak sıvı akar. Daha sonra kurur ve kabuk bağlar. En çok dirsek önü ve dizaltı bölgesi kaşınır. Kaşıntı bazen bütün vücudu tutabilir.

Tedavisi: Hastayı deterjan, sabun gibi tahriş edici ve allerji yapıcı madelerden uzak tutmak gerekir. Allerji yapan maddelerden uzaklaşmak mümkün olmazsa aşılarla bağışıklık sağlamaşa çalışılmalıdır. Şikayetleri giderici tedavi olarak steroidli merhemler, antihistaminikler, sakinleştiriciler verilir ve yara pansumanı yapılır.

Temas egzaması(Kontakt dermatit): Deri ile temas eden herhangi bir maddenin parçalarının, derinin iç tabakalarına kadar girebilme özelliği varsa, iç tabakalarda protenlerle birleşip , vücut için bir antijen özelliği kazanacak ve vücut da buna karşı antikor meydana getirecektir. Belirli bir süre sonra aynı madde tekrar deriyle temas ederse, mevcut antikorlar duruma müdahale edip onlara karşı vücudu korumaya geçeceklerdir. O zaman, allerjik temas egzamasının belirtileri deri üzerinde kendini gösterecektir. Başlangıçta hafif bir kızarıklık mevcuttur. Zamanla kabarıklıklar ve içi sıvı dolu kesecikler oluşur, daha sonra da bu kesecikler patlayıp kabuk oluşur. Kaşınmaya bağlı olarak deri siyahlaşır, pul pul olur. Ayakkabı, çorap, elbise, saat, bilezik, yüzük, deterjanlar ve birçok madde temas egzamasına neden olabilir.

Tedavi: Tahriş edici ve allerji yapıcı maddeleri kişiden uzaklaştırmak en iyi tedavi yoludur. Kaşıntı için antihistaminikler, sulanma için asit borikli su ile pansuman, kortizonlu merhem, hap ve ilaçlar kullanılmalıdır. Burada önemli bir nokta vardır. Kortizonlu merhemleri ve hapları uzun süre kullanmamalıdır. Çünkü deriyi çok inceltir.

Meslek egzamaları: Meslek hastalıkları çok defa irritasyon(tahriş) dermatiti olarak başlar. Bu maddeler direk olarak allerjik değildir. Temas egzaması gibi antikor sentezine neden olmazlar. Fakat devamlı etkilerle deriyi tahrip edip, koruma barajını yıkarlar. Derinin yüzeysel katlarında mekanik tahriş oluştururlar. Önce deride hafif bir kırmızılık, kepeklenme ve sonunda iltihaplanmalar oluşur. Mesleki egzamalarda hastalığı yapan etkenler; yıkama suları, sıvı yağlar, temizleme araçları, sabunlar, benzin, benzol vb.dir.

Tedavisinde en iyi yol, sebep olan maddelerden kişiyi uzaklaştırmaktır.




Kaynak : Sağlık Ansiklopedisi